Een andere manier van leven


Schilderij van Jan van Dis - Een begin van vrijheid
(Credits: Drents Museum, Assen)
Het klimaatprobleem eist dat wij onze manier van denken en leven veranderen. Daar is veel weerstand tegen om uiteenlopende redenen: omdat men het probleem bagatelliseert of simpelweg ontkent, omdat men de oorzaak (het menselijke handelen) ontkent, omdat men het afschuift (“laat ze eerst de grote bedrijven/andere landen/andere groepen uit de samenleving aanpakken”), omdat men de financiële gevolgen vreest, omdat men materiële welvaart vreest te moeten inleveren, omdat het onzekerheid met zich meebrengt, en omdat mensen een natuurlijke weerstand hebben tegen verandering en vast zitten in hun dagelijkse denkpatronen. We zijn een soort bio-robots die vandaag doen wat we gisteren deden om de doodeenvoudige reden dat we dat eergisteren ook deden, want zo zijn we geprogrammeerd door onze opvoeding en maatschappelijke omgeving en dat voelt veilig en vertrouwd. En natuurlijk de dooddoeners: het kan niet, het probleem is te groot en te veelomvattend, en “ik heb er geen invloed op”.

De ene maatregel zal ons leven en onze maatschappij behoorlijk veranderen, maar een andere maatregel is daarentegen supersimpel. En dat een bepaalde maatregel leidt tot (grote) maatschappelijke veranderingen dat is uiteraard wennen, maar dat is iets heel anders dan dat je kwaliteit van leven achteruitgaat. Ik snap ook wel dat (bijvoorbeeld) het afbouwen van de veestapel een enorme impact heeft wanneer je veehouder bent. Een dergelijk bedrijf, waar wellicht al generaties van hard werken en vele miljoenen in geïnvesteerd zijn, moet dan het roer omgooien richting een onbekende toekomst. Ja, natuurlijk stuit dat op weerstand. Toch ben ik er van overtuigd dat uiteindelijk alle betrokkenen een kwalitatief beter leven krijgen, ik zie het voor me, ik geloof erin, en dat geldt voor alle maatregelen die ik hieronder noem. Uiteindelijk gaat het er om dat we andere keuzes maken, dat we het platgetreden pad verlaten en dat eenieder verantwoordelijkheid neemt voor de toekomst.

Er zijn zo ontzettend veel kleine en grote dingen die we kunnen doen om de planeet (en onszelf!) te redden, ik zal er eens wat opsommen: Veel van deze maatregelen zijn supersimpel (nog helemaal niet zo lang geleden waren er in dit land geen terrasverwarmers of kiwi’s) en andere zijn ingrijpender, maar leveren zó ontzettend veel voordelen op dat het voor mij een raadsel is waarom we daar niet vandaag mee beginnen (het beste voorbeeld is de veehouderij, want stoppen met de veehouderij levert een heel A4’tje met voordelen op: het mestprobleem verdwijnt, het stikstofprobleem verdwijnt, een einde aan onvoorstelbaar veel dierenleed, geen verspilling meer van heel veel land, voedsel en water, en een einde aan stank, dierziekten, en talloze medicijnen in de voedselketen).
Of anders gezegd: we hebben niets te verliezen, maar (letterlijk!) een wereld te winnen. Doe je mee?
Karel de Vlieger,
5 november 2025