Een geodetische lijn rondom een puntmassa

Leid de differentiaalvergelijkingen af van een geodetische lijn rondom een puntmassa, uitgaande van de Schwarzschild-oplossing.
Schwarzschild
Schwarzschild

Mijn vertrekpunt voor deze afleiding is de Schwarzschild-oplossing:

Vergelijking

Door links en rechts de wortel te nemen krijg ik een uitdrukking voor het interval ds:
Vergelijking
Het interval geeft de afstand aan tussen twee gebeurtenissen, of wat wiskundiger gezegd hoe iets van het ene punt in de vierdimensionale ruimtetijd naar het volgende punt gaat. Indien dat geodetisch gebeurt dan laat dat ‘iets’ zich meevoeren door de kromming van de ruimtetijd zoals de metrische tensor dat beschrijft:
Vergelijking
Het totale geodetische pad dat afgelegd wordt van punt A naar punt B is de som van alle stukje ds die onderweg afgelegd worden:
Vergelijking
En hier mogen geen afwijkingen op zijn (die moeten nul zijn), want anders is het traject niet meer geodetisch. Dus we gaan een stukje variatiewiskunde doen en ik eis (waarbij ik direct gebruik maak van vergelijking (4)):
Vergelijking
Dit combineer ik met vergelijking (3):
Vergelijking
Vervolgens vul ik de Schwarzschild-oplossing in, want die beschrijft (in dit geval) de metrische tensor:
Vergelijking
Euler
Euler
Lagrange
Lagrange

Om hiermee verder te komen ga ik gebruik maken van de Euler-Lagrange-vergelijking:

Vergelijking

Hierin komt x overeen met onze parameter s, f is de functie binnen de wortel van vergelijking (7) (dat is heel prettig), en yn is respectievelijk t, r, φ en θ. Ik ga de Euler-Lagrange-vergelijking inzetten voor t en φ:
Vergelijking
Vergelijking
Deze resultaten parkeer ik even. Ik grijp weer terug op vergelijking (1), waar ik dit hele verhaal mee begon, en ik deel links en rechts door ds2:
Vergelijking
Ik stel:
Vergelijking
Waaruit volgt:
Vergelijking
Vergelijking
Dus de puntmassa bevindt zich in de oorsprong en ik ga ervanuit dat de geodetische lijn zich ter hoogte van de evenaar om die puntmassa bevindt. Die evenaar mag ik uiteraard vrij kiezen (want er is bolsymmetrie), dus deze aanname is legitiem. Vergelijking (10) wordt dan:
Vergelijking
En vergelijking (9b) wordt:
Vergelijking
Vergelijking (14) ga ik aan beide zijden integreren naar s:
Vergelijking
Kepler
Kepler

Waarin J een constante is. In vergelijking (15) herkennen we uiteraard (toch?) de relativistische variant van de tweede wet van Kepler (de perkenwet). Perken krijgen uiteraard een hele andere betekenis in een gekromde ruimte, maar de geldigheid van de perkenwet blijft overeind. Die ga ik iets anders opschrijven:

Vergelijking

Dit resultaat vul ik in in vergelijking (13):
Vergelijking
Ik knutsel nog even verder met de term dr/ds:
Vergelijking
Ik stel:
Vergelijking
Vergelijking
Hiermee wordt vergelijking (18):
Vergelijking
Vervolgens pak ik vergelijking (9a) en die ga ik aan beide zijden integreren naar s:
Vergelijking
Waarin K een constante is. Dit ga ik iets anders opschrijven:
Vergelijking
Dit resultaat vul ik in in vergelijking (20):
Vergelijking
Ik doe vervolgens nog even een kleine reorganisatie:
Vergelijking
En nu ga ik differentiëren naar φ:
Vergelijking
Ik deel door du/dφ en ik reorganiseer vervolgens de termen:
Vergelijking
Tenslotte stel ik:
Vergelijking
Waarmee (26) wordt:
Vergelijking
Einstein
Einstein

Zo hebben we dus een resultaat gevonden dat uiteindelijk is voortgekomen uit de algemene relativiteitstheorie van Einstein:

Vergelijking

Newton
Newton

Ter vergelijking zet ik hier het Newtonse resultaat onder:

Vergelijking

Zonsverduistering

Vergelijking (28) is een differentiaalvergelijking die een geodetische lijn beschrijft rondom een centrale massa. Planeetbanen zijn bijvoorbeeld geodetische lijnen en zoals je ziet heeft het Einsteinse resultaat (vergelijking (28)) een extra term ten opzichte van het Newtonse resultaat (vergelijking (29)). Wat de invloed is van die extra term op planeetbanen wordt in de volgende vraagstukken duidelijk.

Vanaf vergelijking (24) had ik ook een andere route kunnen kiezen:
Vergelijking
Op deze manier heb ik het probleem beschreven als integraal. Aldus heb ik de geodetische lijn rondom een centrale massa op twee manieren beschreven, als differentiaalvergelijking en als integraal:
Vergelijking
Vergelijking